انتشار مقاله نقدی بر مبادی تصوّری صورت‌بندی برهان صدّیقین سینوی در نجات

مقاله ای که از حدود دو سال پیش داشتم بهش فکر می کردم و یک بار هم برای خردنامه صدرا ارسال کرده بودم و رد شده بود رو حدود شش ماه پیش برای مجله حکمت سینوی با همکاری اساتید بزرگوارم جناب آقای دکتر قاسم کاکایی و جناب آقای دکتر محمدباقر عبّاسی بازنویسی و ارسال کردم و پس از دو بار در خواست اصلاح کلی و یک بار اصلاح جزئی توسط داوران، نهایتاً پذیرفته شد.

مقاله راجع به انتقاداتی هست که به دو مقاله سرکار خانم رنجبر و همکاران ایشان درباره صورتبندی منطقی برهان صدیقین نجات داشتم. به نویسندگان هم پیام دادم که همچین مقاله ای رو منتشر کردم. ایمیلم به سرکار خانم رنجبر دلیور نشد. فکر کنم حساب ایمیلشون رو حذف کردن و نشد به نظر ایشون دسترسی داشته باشم امّا آقای دکتر داوود حسینی و آقای دکتر اسدالله فلاحی با بزرگواری به ایمیل بنده پاسخ دادن و گفتن احتمالا پاسخشون رو به این انتقادات ارائه بندن. البته من حقیقتاً در سطح این بزرگواران نیستم و شاگرد پروری می کنند اگر به نوشته من پاسخ بدن.

چکید مقاله هم این هست:

در این پژوهش، مبادی تصوّریِ صورت‌بندی منطقی برهان صدّیقین ابن‌سینا در کتاب نجات به‌کمک منطق محمولات مرتبه‌اوّل، ذیل دو مقالة رنجبر و همکاران بازخوانی انتقادی شده‌است. نگارنده معتقد است مبادی تصوّری برهان‌ـ ازجمله مفاهیم وجود، وجوب، امکان، علیت و سلسله علّی‌ـ نیازمند تحلیلی عمیق‌تر است. در تحلیل مفهوم «وجود» نشان‌داده‌شده در مقالة اوّل عدم‌اتّخاذ موضع صحیح دربارة سورها می‌تواند صدق برخی مقدّمات و نتیجة برهان را خدشه‌دار سازد. همچنین مختار نویسندگان در مقالة دوّم با لحاظ تحلیل ایشان از مفهوم «واجب‌الوجود» منجر به بی‌اعتباری برهان خواهدشد؛ چراکه دراین‌صورت نتیجة برهان به‌عنوان پیش‌فرضی زبانی، به برهان تحمیل‌شده‌است و عملاً صورت‌بندی نقیض نتیجه در زبان ممتنع است. تحلیل مفاهیم «واجب‌الوجود» و «ممکن‌الوجود» آشکار می‌سازد تعریف‌های ارائه‌شده جامع افراد و مانع اغیار نیستند و بدون ارائة تحلیل دربارة محمولات مرتبه‌دوّم «وجوب» و «امکان» دفع این اشکال ممتنع است. در ادامه نشان‌داده‌شده‌است محمول «علّیّت» می‌تواند با درجة تحلیل بیشتری ارائه‌گردد؛ به‌طوری که بتوان در عین تأمین شروط لازم، به شروط کافی در تعریف آن دست‌یافت. دربارة مفهوم «سلسلة علّی تامّ ممکنات» نیز اشکالاتی‌ـ ازجمله مانع نبودن تحلیلِ سلسلة تامّ علّی از داخل شدن سلسلة تهی‌ـ مطرح‌شده که با ارائة تحلیل‌های جایگزین دفع‌شده‌است.

متن مقاله از اینجا قابل دسترس هست.

کار می کن

شاخص انسانیّت دو چیز است: تکامل روحی و اراده آزاد. که این دو تنها در عبودیت خدا حاصل می آید ولاغیر.

وقتی شما انگیزه الهی را در کار داخل کنید، بلافاصله کار به وسیله ای برای رشد و تعالی انسانی تبدیل می شود و وجود انگیزه، فی نفسه کار را تابع اراده و انتخاب انسان می گرداند.

بالعکس انسانی که که ناچار باشد بدون انگیزه الهی و صرفاً برای تأمین معاش کار کند، بنده معاش است و بندگی معاش با آزادی منافات دارد. تنها بنده خداست که از همه تعلقات آزاد است و و اراده اش را هیچ چیز جز حق محدود نمی کند.


سید مرتضی آوینی، بهشت زمینی، توسعه و مبانی تمدّن غرب، تهران: نشر ساقی.

نتیجه گیری

مقدمات

إِنَّنِي أَنَا اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدْنِي وَأَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي ﴿١٤﴾

من الله هستم. خدایی جز من نیست. پس بنده من شو و نماز بپا دار برای از خاطرت نبردن مرا.

وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكًا ﴿١٢٤﴾

و هر کس از به خاطر آوردن من طفره برود زندگی سگی خواهد داشت.

نتیجه

مَنْ أَعْرَضَ عَنْ اِقامَةِ الصَّلَاةَ فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكًا

هر کس از بپا داشتن نماز طفره رود زندگی سگی خواهد داشت.

شرح برهان

ساخت دنیا این طوری است. چقدر باید کتک بخوری تا گیر کارت را بفهمی؟ چقدر باید چوب سرکشی هایت را بخوری تا رام شوی؟ تسلیم شو تا آرام شوی؛ مخلوق من.

قدرت گرفته از Hugo
قالب Stack ساخته شده توسط Jimmy